Trong kỷ nguyên của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư – nơi công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và tự động hóa ngày càng len sâu vào mọi lĩnh vực đời sống, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã chủ động nắm bắt xu thế, xác định rõ chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là phương tiện kỹ thuật đơn thuần, mà là động lực chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng tốc hiện đại hóa và nâng tầm dịch vụ ngành điện. Bám sát chỉ đạo và định hướng chiến lược của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), EVNNPC đã từng bước cụ thể hóa các mục tiêu lớn bằng những chương trình hành động có chiều sâu, có tầm nhìn và có lộ trình rõ ràng – hướng tới mục tiêu trở thành một doanh nghiệp điện lực thông minh, vận hành tối ưu trên nền tảng dữ liệu, công nghệ và con người sáng tạo.
Thời gian tới PC Quảng Ninh tiếp tục chuyển đổi số các TBA 110kV còn lại theo mô hình TBA kỹ thuật số
Trên nền tảng các văn bản chiến lược như Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chương trình hành động 171-CTr/ĐU và Nghị quyết 136/NQ-HĐTV của Tổng công ty, EVNNPC xác định các trụ cột cốt lõi gồm: chuyển đổi số toàn diện, ứng dụng khoa học công nghệ trong mọi hoạt động sản xuất – kinh doanh và thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo trong nội bộ. Các chương trình đào tạo bài bản về nhân lực số được triển khai đồng bộ; mô hình tổ chức, cơ chế vận hành được tinh gọn, phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại. Đặc biệt, các dự án số hóa trọng điểm như xây dựng Kho dữ liệu tập trung và Hệ thống quản lý lưới điện dựa trên bản đồ số (GIS) được đẩy nhanh tiến độ, tạo nền tảng khai thác và ra quyết định dựa trên dữ liệu lớn – điều kiện tiên quyết để EVNNPC hướng tới vận hành thông minh và quản lý tối ưu. Song song đó, hàng loạt công cụ số đang được phát triển như phần mềm quản lý dịch vụ điện lực, hệ thống chăm sóc khách hàng thông minh, bộ công cụ phân tích dữ liệu phục vụ điều hành đầu tư, kỹ thuật, vật tư… Thực tế triển khai đã cho thấy chuyển đổi số không chỉ thay đổi cách làm việc mà còn đang góp phần thay đổi tư duy quản trị, từ “phản ứng” sang “chủ động”, từ “bằng tay” sang “dựa trên dữ liệu”, từ “thủ công” sang “tự động – thông minh”.
Công nhân Đội Quản lý vận hành Lưới điện cao thế kiểm tra phóng điện cục bộ cầm tay tại TBA 110kV Cái Lân
Định hướng xây dựng lưới điện thông minh – hiện đại – có khả năng tự phục hồi, là một trong những ưu tiên hàng đầu của EVNNPC trong tiến trình phát triển bền vững. Tổng công ty đã và đang triển khai nhiều chương trình tự động hóa đồng bộ, như giám sát từ xa trên hơn 5.000 trạm biến áp phân phối, giúp nâng cao năng suất lao động, giảm thiểu thao tác thủ công và tăng khả năng cảnh báo sớm. Mạng lưới trung áp cũng đang từng bước đạt tỷ lệ điều khiển từ xa cao, với hơn 80% ngăn lộ điều khiển tự động, hàng trăm thiết bị đóng cắt kết nối trung tâm điều khiển xa, giúp tối ưu hóa vận hành và giảm thời gian khôi phục cấp điện khi có sự cố. Các trạm biến áp kỹ thuật số cũng được ứng dụng tại toàn bộ dự án mới, với ưu điểm nổi bật là rút ngắn thời gian thi công, giảm tổn thất và nâng cao linh hoạt vận hành. Đặc biệt, việc áp dụng trí tuệ nhân tạo để giám sát nhiệt độ, phân tích hình ảnh tại các trạm 110kV mang lại hiệu quả cao trong phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn, nâng tầm năng lực quản lý lưới điện theo hướng dự báo và chủ động ứng phó. Cùng với đó, văn hóa đổi mới sáng tạo cũng được EVNNPC khuyến khích và lan tỏa rộng rãi từ cấp cơ sở đến cấp Tổng công ty. Nhiều sáng kiến nội bộ như chế tạo trạm biến áp lưu động, thiết bị thử nghiệm máy biến áp tự động, thiết bị cảnh báo trộm điện từ xa, hay ứng dụng thực tế ảo trong đào tạo… không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả vận hành và chất lượng dịch vụ khách hàng. Tổng công ty cũng mở rộng hợp tác với các tập đoàn công nghệ trong và ngoài nước như Microsoft, Viettel, FPT, tiếp thu công nghệ tiên tiến, chuyển giao tri thức và cập nhật liên tục các xu hướng số hóa mới nhất của thế giới.
Công nhân Tổ thao tác lưu động TBA 110 kV Yên Cư kiểm tra thiết bị giờ cao điểm
Không dừng lại ở công nghệ, EVNNPC đặc biệt chú trọng tới yếu tố con người – mắt xích trung tâm của mọi sự đổi mới. Chiến lược phát triển nguồn nhân lực số được xây dựng bài bản, từ việc đào tạo kỹ năng cơ bản cho toàn thể CBCNV đến triển khai các khóa học chuyên sâu về AI, Big Data, IoT, an ninh mạng… trên nền tảng E-learning và thực tiễn. Tổng công ty cũng xác định an toàn thông tin là yếu tố “sống còn” trong hệ sinh thái số, nên đã chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp bảo mật, nâng cao năng lực phòng thủ và xây dựng cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt để bảo vệ dữ liệu, hệ thống và con người khỏi các nguy cơ từ không gian mạng. Trong bối cảnh môi trường hoạt động ngày càng phức tạp và nhiều biến động, việc chủ động “bảo vệ từ lõi” là điều kiện cần để EVNNPC duy trì vận hành ổn định và đảm bảo tính liên tục của các dịch vụ điện thiết yếu.
Với tầm nhìn dài hạn, tư duy đổi mới, chiến lược hành động rõ ràng và sự vào cuộc quyết liệt của toàn hệ thống, EVNNPC đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong của mình trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của ngành điện lực Việt Nam. Hành trình ấy không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất – kinh doanh, chất lượng dịch vụ khách hàng, mà còn là tiền đề quan trọng để xây dựng một EVNNPC năng động, hiện đại, có năng lực hội nhập quốc tế, sẵn sàng đồng hành cùng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Kiên Nguyễn – Ban TT&VHDN.EVNNPC
